जिल्हा पुरवठा विभाग

विभागा बद्दल

जिल्हाधिकारी कार्यालय, अकोला मधील जिल्हा पुरवठा विभाग आवश्यक वस्तूंची
उपलब्धता आणि न्याय्य वितरण सुनिश्चित करण्यावर भर देतो, आवश्यक वस्तू
अधिनियमाशी संबंधित नियमांची अंमलबजावणी करतो आणि वजने व मापे यांच्याशी
संबंधित बाबींवर देखरेख ठेवतो.

आवश्यक वस्तूंचा पुरवठा सुनिश्चित करणे:
हा विभाग खुले बाजार आणि सार्वजनिक वितरण प्रणाली (PDS) द्वारे
आवश्यक वस्तूंचा पुरेसा पुरवठा सुनिश्चित करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतो.
आवश्यक वस्तू अधिनियमाची अंमलबजावणी:
विभाग आवश्यक वस्तू अधिनियम, 1955 अंतर्गत पारित नियंत्रण आदेशांची
अंमलबजावणी करतो, ज्यामुळे किमती स्थिर राहतात तसेच साठेबाजी आणि
अनुचित व्यापार पद्धती रोखल्या जातात.
वजने आणि मापे यांचे निरीक्षण:
विभाग वजने व मापे यांच्याशी संबंधित बाबी हाताळतो,
अचूकता आणि न्याय्य व्यापार पद्धती सुनिश्चित करतो.
इतर विभागांशी समन्वय:
सार्वजनिक वितरण प्रणाली आणि पुरवठा साखळीच्या सुरळीत कार्यासाठी
जिल्हा पुरवठा अधिकारी इतर शासकीय विभाग आणि एजन्सींशी समन्वय साधतो.

उद्दिष्ट व कार्य

कार्ये:

रेशन कार्ड व्यवस्थापन:

रेशन कार्डचे व्यवस्थापन, तसेच त्यांचा योग्य प्रकारे जारीकरण आणि वितरण
सुनिश्चित करण्याचे कार्य या विभागाद्वारे केले जाते.
सार्वजनिक वितरण प्रणाली (PDS):

सार्वजनिक वितरण प्रणालीच्या कार्यक्षमतेवर देखरेख ठेवून आवश्यक वस्तू
लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचण्याची खात्री हा विभाग करतो.
दर नियंत्रण:

आवश्यक वस्तूंच्या किंमतींचे निरीक्षण करून, किंमतवाढ किंवा अन्याय्य
व्यापार पद्धती रोखण्यासाठी आवश्यक ती कारवाई केली जाते.
आपत्ती व्यवस्थापन:

नैसर्गिक आपत्ती किंवा आणीबाणीच्या काळात, बाधित भागांमध्ये आवश्यक
वस्तूंचा सुरळीत पुरवठा सुनिश्चित करण्यासाठी हा विभाग महत्त्वपूर्ण
भूमिका बजावतो.

योजना

1. आनंदाचा शिधा:

दिवाळी उत्सव 2022 निमित आनंदाचा शिधा वितरण
गुढीपाडवा, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती इत्यादि आदी 2023: आनंदाचा शिधा वितरण
गौरी-गणपती आणि दिवाळी उत्सव 2023: आनंदाचा शिधा वितरण
श्रीराम प्राणप्रतिष्ठा आणि छत्रपती शिवाजी महाराज जयंती 2024: आनंदाचा शिधा वितरण

लाभार्थी: राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा अधिनियम, 2013 अंतर्गत अंत्योदय अन्न योजना, प्राधान्य कुटुंब तसेच APL शेतकरी रेशनकार्ड धारक जे 14 शेतकरी आत्महत्या प्रभावित जिल्ह्यांतील आहेत (औरंगाबाद व अमरावती विभागातील सर्व जिल्हे आणि नागपूर विभागातील वर्धा जिल्हा).

लाभ: प्रत्येक रेशनकार्डसाठी 1 शिधा किट

2. किमान आधारभूत किमत (MSP)

योजनेचा उद्देश: केंद्र सरकारच्या किमान आधारभूत किंमत (MSP) योजनेअंतर्गत विविध अन्नधान्याच्या किमान किंमती जाहीर केल्या जातात. शेतकऱ्यांना लाभ मिळावा म्हणून सरकार न्याय्य दर्जाच्या (FAQ) धान्याची खरेदी करते.

अंमलबजावणी यंत्रणा:

नोडल एजन्सी: भारतीय अन्न महामंडळ (FCI)
राज्यस्तरीय कार्यान्वयन:
- महाराष्ट्र राज्य सहकारी विपणन महासंघ, मुंबई (गैर-आदिवासी क्षेत्र)
- महाराष्ट्र राज्य सहकारी आदिवासी विकास महामंडळ, नाशिक (आदिवासी क्षेत्र)
नोंदणी व खरेदी प्रक्रिया: संपूर्ण प्रणाली NEML द्वारे ऑनलाइन

लाभार्थी:

MSP योजनेअंतर्गत नोंदणी केलेले शेतकरी

लाभ:

MSP रक्कम थेट शेतकऱ्याच्या बँक खात्यात जमा

अर्ज कसा करावा?

Mahanondani अ‍ॅप किंवा जवळच्या खरेदी केंद्रावर नोंदणी
आवश्यक कागदपत्रे:
1. आधार कार्ड
2. बँक पासबुक / रद्द केलेला धनादेश
3. नवीन 7/12 उतारा

3. APL शेतकरी DBT योजना

योजनेचा उद्देश: शेतकरी आत्महत्या कमी करण्यासाठी APL कार्डधारक शेतकऱ्यांना ₹150/- प्रतिमाह थेट आर्थिक मदत.

लाभार्थी:

औरंगाबाद, अमरावती व वर्धा जिल्ह्यातील APL शेतकरी

लाभ:

₹150/- प्रतिमाह DBT

अर्ज कसा करावा?

तालुका कार्यालयात भेट द्या

4. एक देश एक शिधापत्रिका

ही योजना 1 जानेवारी 2020 पासून लागू आहे.
आधार प्रमाणीकरणाद्वारे कोणत्याही राज्यातील रास्तभाव दुकानातून धान्य उचलण्याची सुविधा.
स्थलांतरित कामगारांसाठी ई-POS पोर्टेबिलिटी सुविधा.
हेल्पलाईन क्रमांक: 14445

लाभार्थी: सर्व राष्ट्रीय अन्नसुरक्षा लाभार्थी

फायदे: रेशन कार्ड प्रकारानुसार अन्नधान्य

5. शिवभोजन

राज्यातील गरीब व गरजू जनतेसाठी ₹10 दरात भोजन.

भोजनामध्ये: 2 चपात्या, 1 वाटी भाजी, 1 वाटी वरण, 1 वाटी भात

वेळ: सकाळी 11.00 ते दुपारी 3.00

लाभार्थी: कोणतीही व्यक्ती

6. अंत्योदय अन्न योजना (ए.ए.वाय.)

अत्यंत गरीब कुटुंबांना सवलतीच्या दरात अन्नधान्य पुरवठा.

लाभार्थी: अ.अ.यो. शिधापत्रिकाधारक

फायदे: दरमहा 35 किलो अन्नधान्य (सध्या मोफत)

अर्ज कसा करावा? जवळच्या रेशनिंग कार्यालयात किंवा ऑनलाईन प्रणालीद्वारे.

प्रशासकीय रचना

महत्वाचे दुवे

अ.क्र	सेवा नाव	लिंक
1	अन्न, नागरी पुरवठा व ग्राहक संरक्षण विभाग	https://mahafood.gov.in/
2	आधार-सक्षम सार्वजनिक वितरण प्रणाली (AePDS)	https://mahaepos.gov.in/
3	राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा कार्यक्रम	https://rcms.mahafood.gov.in/