बंद

खनिकर्म विभाग

खनिकर्म विभाग

जिल्हाधिकारी अकोला कार्यालयातील खनिकर्म विभाग प्रामुख्याने खनिज संसाधनांचे जबाबदारीने व्यवस्थापन आणि उपयोग सुनिश्चित करतो. यामध्ये  क्षेत्रीय भेटी देणे व सर्वेक्षण करणे,खाण परवाने जारी करणे आणि नियमांचे पालन होत आहे की नाही, याची खातरजमा करणे यांचा समावेश होतो.

गौणखनिज हे कोणत्‍याही बांधकामाचा मुख्‍य कणा असल्‍यामुळे कोणत्‍याही राष्‍ट्राच्‍या औदयोगीक पायाभुत सुविधांच्‍या विकासासाठी महत्‍वाची भुमिका बजावते तसेच शासनाच्‍या महसुल वसुलीमध्‍ये महत्‍वाचा स्‍त्रोत असल्‍याची भुमिका बजावते. त्‍यामुळे खनिज हे राज्‍यांचा खजिना असल्‍याचे ओळखले जाते व त्‍यानुसार खनिजांवर देखरेख ठेवणे व त्‍यांच्‍या निष्‍काशनाबाबत राज्‍यात उपयुक्‍त नियमावली व निर्णय जारी केले जातात. त्‍यानुसार महाराष्‍ट्र राज्‍यासाठी खान व खनिज (विकास व विनियमन) अधिनियम 1957 च्‍या आधारे महाराष्‍ट्र गौण खनिज उत्‍खन्‍न (विकास व विनियमन) नियम 2013 जारी केलेला आहे. त्‍यानुसार अकोला जिल्‍हयात आढळुन येणा-या गौण खनिजाच्‍या निष्‍काशनाबाबत खालीलप्रमाणे गौणखनिज शाखेतून कार्यवाही केली जाते.

खनिकर्म विभागाची प्रमुख कार्ये:

  • क्षेत्रीय भेटी देणे व सर्वेक्षण करणे:

    • हा विभाग खनिज संसाधन शोधण्यासाठी तसेच नियम व अटींचे पालन होत आहे की नाही
      याची खात्री करण्यासाठी सर्वेक्षणे व क्षेत्रीय भेटी देतो.
  • खाण परवाना जारी करणे:

    • विविध प्रकारचे खाण परवाने जारी करण्याची जबाबदारी विभागावर असून,
      यामध्ये तळघर उत्खनन परवाने व तात्पुरते खाण परवाने यांचा समावेश आहे.
  • अनुपालन आणि अंमलबजावणी:

    • खाणकामातील सर्व कामे नियम, पर्यावरणीय मानके
      आणि सुरक्षा प्रोटोकॉलनुसार होत आहेत याची खात्री विभाग करतो.
  • महसूल संकलन:

    • खाणकामांशी संबंधित महसूल जसे की रॉयल्टी पेमेंट
      आणि लीज फी गोळा करण्याचे कार्य विभाग करतो.
  • दक्षता आणि तपास:

    • महसूल चोरी रोखण्यासाठी तसेच खाणकामांशी संबंधित
      तक्रारींची चौकशी करण्यासाठी संवेदनशील भागात तपासणी कार्यक्रम आयोजित केले जातात.
  • समन्वय:

    • खाणकाम प्रक्रियेतील कामे सुरळीत व कार्यक्षमतेने पार पडावीत
      यासाठी संबंधित इतर विभाग व एजन्सींशी समन्वय साधला जातो.
  • जिल्हा खनिज प्रतिष्ठान (DMF):

    • डीएमएफ संबंधित फायलींवर प्रक्रिया करणे, बैठका बोलावणे,
      प्रकल्पांना मंजुरी देणे आणि आवश्यक रजिस्टर राखणे.
  • अपील:

    • खाणकामाशी संबंधित अपील याचिकांवर प्रक्रिया करण्याचे कार्य विभाग करतो.
  • इतर कर्तव्ये:

    • खाणी व खनिजांच्या प्रशासनासंबंधी कायदे व नियमांमध्ये नमूद केलेली
      तसेच उच्च अधिकाऱ्यांनी सोपवलेली इतर सर्व कर्तव्ये पार पाडली जातात.

खाणपरवान्याचे प्रकार :

  • 1. दिर्घ मुदतीचा खाणपट्टा

    • महाराष्ट्र गौण खनिज उत्खनन (विकास व विनियमन) नियम 2013 मधील
      प्रकरण दोन नियम 3 ते 57 नुसार खाणपट्टा मंजूर केला जातो.
    • अर्ज करण्यासाठी खालील कागदपत्रे आवश्यक आहेत:

      • नमुना-ख मधील अर्ज
      • हक्काचे अभिलेख – 7/12
      • क्षेत्राचा नकाशा – मोजणी शीट ‘क’
      • ना-देय प्रमाणपत्र / स्वयंघोषणापत्र
      • चतुर्सीमा नकाशा
      • पॅन कार्ड
      • आयकर विवरणपत्र (ITR)
      • आधार कार्ड
    • वरील कागदपत्रांसह

      महाखनिज

      पोर्टलवर ऑनलाईन अर्ज करणे अनिवार्य आहे.
    • सर्व विभागांकडून ना-हरकत प्राप्त झाल्यानंतर
      मा. जिल्हाधिकारी यांच्या मंजुरीने 5 वर्षांसाठी
      दिर्घ मुदतीचा खाणपट्टा मंजूर केला जातो.
  • 2. अल्प मुदतीचा तात्पुरता खाणपरवाना

    • नियम 2013 मधील प्रकरण चार नियम 58 नुसार
      जिल्हा खाणकाम योजना समितीमार्फत क्षेत्र मंजूर करणे आवश्यक आहे.
    • अर्जदार जिल्हा / उपविभाग / तहसील स्तरावर
      निश्चित ब्रास मर्यादेत

      महाखनिज

      प्रणालीद्वारे ऑनलाईन अर्ज करू शकतात.
    • आवश्यक कागदपत्रे:

      • नमुना-त मधील अर्ज
      • 7/12 उतारा
      • जिल्हा खाणकाम योजनेत समावेशाचे प्रमाणपत्र
      • क्षेत्राचा नकाशा – मोजणी शीट ‘क’
      • पॅन कार्ड
      • आधार कार्ड
    • सक्षम अधिकाऱ्यांकडे अर्ज सादर केल्यानंतर
      अल्प मुदतीचा तात्पुरता खाणपरवाना मंजूर केला जातो.
  • 3. गौणखनिजाचा साठा व विक्री व्यापारी परवाना

    • नियम 2013 मधील प्रकरण सहा नियम 71 नुसार
      नमुना-ध मध्ये अर्ज करणे आवश्यक आहे.
    • आवश्यक कागदपत्रे:

      • नमुना-ध मधील अर्ज
      • 7/12 उतारा
      • क्षेत्राचा नकाशा – मोजणी शीट ‘क’
      • पॅन कार्ड
      • आधार कार्ड
      • अकृषक आदेश व नकाशा
      • प्रदूषण नियंत्रण मंडळाचे प्रमाणपत्र (क्रशर असल्यास)
      • आयकर विवरणपत्र (ITR)
    • अर्ज

      महाखनिज

      पोर्टलवर ऑनलाईन सादर करणे आवश्यक आहे.
    • सर्व ना-हरकत प्राप्त झाल्यानंतर
      मा. जिल्हाधिकारी यांच्या मंजुरीने
      31 डिसेंबरपर्यंत (कॅलेंडर वर्षासाठी)
      परवाना मंजूर केला जातो.
  • अधिक माहिती:

    • जिल्हा खनिकर्म कार्यालय, जिल्हाधिकारी कार्यालय, अकोला येथे संपर्क साधावा.
अ.क्र. सेवा नाव लिंक
1 संयुक्तिक गौण खनिज उत्खनन नियंत्रण प्रणाली https://mahakhanij.maharashtra.gov.in/
2

खनिकर्म शाखा,जिल्हाधिकारी कार्यालय अकोला, 

https://akolamining.in/